Als iemand overlijdt en jij erft iets, moet je daar mogelijk belasting over betalen. Dat heet erfbelasting. Maar hoeveel betaal je, voor wie gelden vrijstellingen, en wat betekent een erfenis concreet voor je financiële situatie? Dit artikel legt het uit — vanuit financieel perspectief, niet als fiscale handleiding.
Erfbelasting is de belasting die je betaalt over wat je erft na het overlijden van iemand. In Nederland is dit geregeld in de Successiewet 1956. Het maakt niet uit of je geld, een woning, beleggingen of andere bezittingen erft — alles wat je verkrijgt uit een nalatenschap telt mee voor de erfbelasting.
Erfbelasting betaal je alleen over het deel van je erfenis dat boven de vrijstelling uitkomt. En de vrijstelling verschilt sterk per groep erfgenamen. Voor partners en kinderen geldt een veel hogere vrijstelling dan voor neven, nichten of vrienden.
Erfbelasting is nauw verwant aan schenkbelasting — beide vallen onder de Successiewet. Het grote verschil: schenkbelasting betaal je bij een gift tijdens leven, erfbelasting bij verkrijging na overlijden.
Erfbelasting wordt betaald door de erfgenaam — degene die iets erft. Niet door de nalatenschap zelf. Elke erfgenaam berekent zijn eigen erfbelasting over zijn eigen deel van de erfenis, na aftrek van zijn persoonlijke vrijstelling.
Woon je in Nederland? Dan betaal je erfbelasting over een erfenis van iemand die in Nederland woonde op het moment van overlijden. Woonde de overledene in het buitenland? Dan kunnen er andere regels gelden. Laat je in dat geval adviseren door een notaris of fiscalist — de internationale regels zijn complex.
Erfbelasting raakt financiële planning op veel punten — vermogen, woning, pensioen. Ik bespreek de hoofdlijnen vanuit financieel perspectief. Voor specifieke vragen over de aangifte erfbelasting of estate planning raad ik aan een notaris of fiscalist te raadplegen.
Over het deel van je erfenis tot aan de vrijstelling betaal je geen erfbelasting. De vrijstelling hangt af van jouw relatie tot de overledene:
| Erfgenaam | Vrijstelling 2026 |
|---|---|
| Partner (gehuwd, geregistreerd partnerschap of samenwonend met notarieel samenlevingscontract) | € 795.156 |
| Kind, stiefkind, pleegkind | € 25.187 |
| Kind met een beperking (onder voorwaarden) | € 75.546 |
| Kleinkind | € 25.187 |
| Ouder | € 59.643 |
| Overige erfgenamen (broer, zus, neef, nicht, vriend) | € 2.658 |
* Bedragen zijn indicatief voor 2026. De vrijstellingen worden jaarlijks geïndexeerd. Raadpleeg voor actuele bedragen de website van de Belastingdienst.
De vrijstelling voor partners is hoog — bijna €800.000. In de praktijk betalen de meeste partners dan ook geen of nauwelijks erfbelasting. Voor kinderen is de vrijstelling aanzienlijk lager: ruim €25.000. Erft een kind meer dan dat bedrag, dan betaalt het over het meerdere erfbelasting.
Over het deel boven de vrijstelling betaal je erfbelasting. Het tarief hangt af van twee dingen: de hoogte van de erfenis en jouw relatie tot de overledene. Er zijn twee tariefgroepen:
| Tariefgroep | Wie? | Tot € 152.368 | Boven € 152.368 |
|---|---|---|---|
| Groep 1 | Partner, kinderen, kleinkinderen, ouders | 10% | 20% |
| Groep 2 | Alle overige erfgenamen | 30% | 40% |
* Tariefgrenzen worden jaarlijks geïndexeerd.
Vrijstelling kind: €25.187. Belastbaar deel: €100.000 – €25.187 = €74.813. Tarief groep 1, onder de grens: 10%. Erfbelasting: €74.813 × 10% = €7.481. Het kind ontvangt netto dus €92.519.
Na een overlijden moet er aangifte erfbelasting worden gedaan. Dat gebeurt door de erfgenamen — of door de executeur als die is aangesteld. De aangifte moet worden ingediend binnen 8 maanden na het overlijden. De Belastingdienst stuurt daarna een aanslag erfbelasting.
Aangifte erfbelasting doe je via Mijn Belastingdienst of via een papieren formulier. De aangifte omvat een overzicht van alle bezittingen en schulden van de overledene op de overlijdensdatum — de zogeheten nalatenschap. Denk aan: spaargeld, beleggingen, de waarde van de woning (WOZ-waarde), inboedel, auto's, maar ook schulden en openstaande rekeningen.
In de praktijk wordt de aangifte erfbelasting vaak door de notaris begeleid, zeker als er een testament is of als de nalatenschap complex is.
Erven de nabestaanden een woning? Dan telt de WOZ-waarde mee in de nalatenschap. Staat er nog een hypotheek op de woning, dan wordt die schuld van de waarde afgetrokken. Alleen de overwaarde (WOZ-waarde minus hypotheekschuld) telt mee voor de erfbelasting.
Praktisch gezien geeft dit soms een probleem: de erfgenamen erven wel vermogen op papier, maar ze hebben niet automatisch het geld om de erfbelasting te betalen. Zeker als de woning niet direct wordt verkocht. In dat geval kan uitstel van betaling worden aangevraagd bij de Belastingdienst.
Wil een erfgenaam de geërfde woning overnemen en daarin blijven wonen? Dan moet de hypotheek opnieuw worden beoordeeld op zijn of haar naam. Dat vraagt om een hypotheekadviesgesprek — want de voorwaarden van de bestaande hypotheek vervallen bij eigendomsoverdracht. Lees meer op de pagina hypotheekadvies.
Een veelgemaakte misvatting: pensioen en lijfrente vallen niet automatisch in de nalatenschap. Of ze dat doen — en of er erfbelasting over verschuldigd is — hangt af van de soort regeling en de gekozen uitkeringsvorm.
Bij overlijden keert de pensioenuitvoerder vaak een partnerpensioen en/of wezenpensioen uit aan de nabestaanden. Dit valt buiten de nalatenschap — maar er kan wel erfbelasting over verschuldigd zijn via de zogeheten fictieve verkrijging. De regels hiervoor zijn specifiek per situatie. Lees meer op de pagina pensioenadvies.
Bij overlijden vóór de ingangsdatum van een lijfrenteverzekering hangt de afwikkeling af van de polisvoorwaarden en de gekozen begunstiging. Is de partner begunstigde? Dan valt de uitkering buiten de nalatenschap maar kan er toch erfbelasting verschuldigd zijn. Is de nalatenschap begunstigde? Dan valt het kapitaal wél in de nalatenschap. Dit maakt de begunstiging bij een lijfrente een belangrijk onderdeel van financiële planning.
Een overlijdensrisicoverzekering (ORV) keert een kapitaal uit bij overlijden. Als de partner de begunstigde is, valt de uitkering buiten de nalatenschap — maar er kan toch erfbelasting over verschuldigd zijn als het bedrag boven de vrijstelling uitkomt. Een ORV is bij een hypotheek vaak verplicht of sterk aan te raden. Wil je weten of jouw situatie goed geregeld is? Lees meer over verzekeringen.
Een erfenis kan je financiële situatie flink veranderen — positief, maar ook complex. Een paar concrete situaties die ik in de praktijk vaak tegenkom:
Erfbelasting is één onderdeel van een groter geheel. Een overlijden heeft gevolgen voor je vermogen, je hypotheek, je pensioenopbouw en je verzekeringen. De vraag is niet alleen hoeveel erfbelasting je moet betalen — maar wat je met wat je erft gaat doen, en hoe je dat inpast in jouw financiële plan.
De Vermogensvergelijker® helpt je om geërfd vermogen een plek te geven in je totale financiële overzicht. Zo zie je direct wat de gevolgen zijn voor je box 3, je liquiditeit en je toekomstplannen.
Met De Vermogensvergelijker® breng je de gevolgen van een erfenis inzichtelijk voor je totale vermogenspositie — spaargeld, woning, pensioen en meer in één overzicht.
Start gratis met De Vermogensvergelijker®Wil je meer weten over de financiële gevolgen van een erfenis voor je hypotheek, pensioen of vermogen? Plan hieronder gerust een gratis gesprek van 15 minuten.
Plan een gratis gesprek