Ouders die hun kinderen financieel willen helpen, grootouders die vermogen willen overdragen, of een gift voor de aankoop van een woning — schenkingen zijn een normaal onderdeel van financiële planning. Maar wanneer betaal je schenkbelasting, hoeveel, en hoe kun je vrijstellingen slim benutten? Dit artikel legt het uit vanuit financieel perspectief.
Schenkbelasting is de belasting die de ontvanger betaalt over een gift die hij of zij krijgt van een levende persoon. In Nederland valt schenkbelasting — net als erfbelasting — onder de Successiewet 1956.
Een schenking hoeft niet per se geld te zijn. Ook het overdragen van een woning tegen een te lage prijs, het kwijtschelden van een schuld of het renteloos uitlenen van geld kan als schenking worden aangemerkt. De Belastingdienst kijkt naar de economische bevoordeling: wordt iemand bevoordeeld ten koste van de schenker, dan is er sprake van een schenking.
Schenkbelasting betaal je alleen over het deel van de schenking dat boven de vrijstelling uitkomt. En vrijstellingen zijn er ruim — zeker tussen ouders en kinderen.
Schenkbelasting raakt financiële planning op veel vlakken — vermogen, woning, pensioen. Ik bespreek de hoofdlijnen vanuit financieel perspectief. Voor specifieke vragen over schenkingsconstructies of aangifte raad ik aan een notaris of fiscalist te raadplegen.
Elk jaar mag je belastingvrij een bedrag schenken aan kinderen, kleinkinderen of anderen — tot aan de jaarlijkse vrijstelling. Je hoeft daarvoor geen aangifte te doen en de ontvanger betaalt geen schenkbelasting.
| Ontvanger | Jaarlijkse vrijstelling 2026 |
|---|---|
| Kind (per ouder) | € 6.633 |
| Kleinkind of ander familielid | € 2.658 |
| Overige personen (vriend, kennis) | € 2.658 |
* Bedragen worden jaarlijks geïndexeerd. Raadpleeg de Belastingdienst voor de meest actuele vrijstellingen.
Hebben beide ouders elk hun eigen vermogen, dan kunnen zij elk afzonderlijk de jaarlijkse vrijstelling benutten. Een kind kan dus jaarlijks tot €13.266 ontvangen van zijn twee ouders samen — volledig belastingvrij.
De jaarlijkse vrijstelling geldt per kalenderjaar en vervalt als die niet wordt benut. Je kunt hem niet uitsparen en later in één keer gebruiken — elke schenking boven de jaarlijkse vrijstelling is belast, tenzij je gebruik maakt van de eenmalig verhoogde vrijstelling.
Naast de jaarlijkse vrijstelling bestaat er een eenmalig verhoogde vrijstelling voor schenkingen van ouders aan kinderen tussen de 18 en 40 jaar. Deze vrijstelling mag je maar één keer in je leven benutten — vandaar de naam.
| Doel van de schenking | Vrijstelling 2026 |
|---|---|
| Vrij te besteden (geen specifiek doel vereist) | € 31.813 |
| Studie of opleiding (dure studie, notariële akte vereist) | € 66.268 |
* De eenmalig verhoogde vrijstelling voor eigen woning (de 'jubelton') is per 1 januari 2024 volledig afgeschaft. Zie sectie 4.
De eenmalig verhoogde vrijstelling mag worden gespreid over maximaal drie opeenvolgende kalenderjaren — mits het kind gedurende die hele periode tussen de 18 en 40 jaar is. Wil je hier gebruik van maken, dan is het verstandig dit van tevoren goed te plannen en vast te leggen.
Jarenlang bestond er een bijzondere vrijstelling: de verhoogde vrijstelling eigen woning, in de volksmond de jubelton genoemd. Daarmee konden ouders hun kind tot ruim €100.000 belastingvrij schenken voor de aankoop of verbouwing van een eigen woning.
Per 1 januari 2024 is deze vrijstelling volledig afgeschaft. Er is geen overgangsregeling meer. Wie na die datum een schenking ontvangt voor een woning, kan geen beroep meer doen op de jubelton — ook niet als de schenking al eerder was aangekondigd of gepland.
Ouders die hun kind willen helpen bij de aankoop van een woning, kunnen nog steeds gebruik maken van de jaarlijkse vrijstelling en de eenmalig verhoogde vrijstelling (vrij te besteden, €31.813). Bovendien is een familielening — waarbij ouders geld lenen aan hun kind tegen een marktconforme rente — nog steeds een gangbare en fiscaal toegestane constructie. Dit is iets om samen met een notaris of fiscalist te bespreken.
Kom je boven de vrijstelling uit? Dan betaal je schenkbelasting over het meerdere. De tarieven zijn identiek aan die van de erfbelasting — en hangen af van jouw relatie tot de schenker:
| Tariefgroep | Wie? | Tot € 152.368 | Boven € 152.368 |
|---|---|---|---|
| Groep 1 | Partner, kinderen, kleinkinderen, ouders | 10% | 20% |
| Groep 2 | Alle overige ontvangers | 30% | 40% |
Eenmalig verhoogde vrijstelling: €31.813. Belastbaar deel: €50.000 – €31.813 = €18.187. Tarief groep 1: 10%. Schenkbelasting: €18.187 × 10% = €1.819. Het kind ontvangt netto €48.181. Is de eenmalige vrijstelling al eerder benut, dan geldt alleen de jaarlijkse vrijstelling van €6.633 en loopt de schenkbelasting op tot €4.337.
Ontvangt iemand een schenking boven de jaarlijkse vrijstelling? Dan moet de ontvanger aangifte schenkbelasting doen. De aangifte moet worden ingediend vóór 1 maart van het jaar volgend op het jaar van de schenking. De Belastingdienst legt daarna een aanslag op.
Schenkingen tot aan de jaarlijkse vrijstelling hoef je niet aan te geven. Maar als je de eenmalig verhoogde vrijstelling wilt benutten, moet je die wél aangeven — ook als er geen schenkbelasting verschuldigd is. Zo legt de Belastingdienst vast dat je de eenmalige vrijstelling hebt gebruikt.
Bij grotere of complexe schenkingen — zoals schenking van een woning of een familielening — is begeleiding door een notaris sterk aan te raden.
Een schenking heeft directe gevolgen voor een hypotheekaanvraag — en dat is goed nieuws. Een ontvangen schenking kan op twee manieren worden ingezet bij de aankoop van een woning:
Je kunt maximaal 100% van de woningwaarde financieren met een hypotheek. Kosten koper (notaris, overdrachtsbelasting, advieskosten) moet je uit eigen middelen betalen — gemiddeld 4 tot 6% van de koopsom. Een schenking van ouders wordt door geldverstrekkers gewoon meegeteld als eigen geld, mits aantoonbaar gestort op je rekening. Dit opent de deur voor mensen die zelf nog niet genoeg spaargeld hebben.
Heb je al een hypotheek? Dan kun je een schenking gebruiken om extra af te lossen. Dat verlaagt je maandlasten en versnelt de opbouw van eigen vermogen in je woning. Check wel de boetebepalingen in je hypotheekakte — de meeste hypotheken staan jaarlijks 10 tot 20% boetevrije aflossing toe. Lees meer op de pagina hypotheekadvies.
Wil je een woning kopen en rekent je op een schenking van je ouders? Bespreek dit tijdig met je hypotheekadviseur. De timing van de schenking — vóór of na de overdracht — kan invloed hebben op hoe geldverstrekkers ermee omgaan.
Een ontvangen schenking verhoogt je vermogen. Dat heeft twee mogelijke gevolgen die mensen vaak over het hoofd zien:
De Vermogensvergelijker® helpt je precies dit inzichtelijk te maken: wat doet een schenking met je totale vermogenspositie, je belastingdruk en je recht op toeslagen?
Schenkingen zijn een krachtig instrument — voor wie er slim mee omgaat. De jaarlijkse vrijstelling benutten kost niets en levert jaar na jaar belastingvrije overdracht van vermogen op. De eenmalig verhoogde vrijstelling geeft een kind een flinke financiële duw in de rug — voor een woning, een opleiding of een andere start.
Maar een schenking heeft gevolgen die verder gaan dan de schenkbelasting zelf. Voor hypotheek, box 3, toeslagen en pensioenplanning kan een schenking het verschil maken — positief én negatief. Wie een schenking plant, doet er goed aan die te bekijken als onderdeel van het totale financiële plaatje.
Dat is precies wat we bij Be Sure First® doen: niet alleen kijken naar de schenking op zichzelf, maar naar wat die betekent voor jouw volledige financiële huishouding.
Met De Vermogensvergelijker® breng je de gevolgen van een schenking inzichtelijk — voor je vermogen, je belastingdruk, je toeslagen en je woonlasten.
Start gratis met De Vermogensvergelijker®Wil je meer weten over de financiële gevolgen van een schenking voor je hypotheek, vermogen of pensioen? Plan hieronder gerust een gratis gesprek van 15 minuten.
Plan een gratis gesprek